W programie obchodów jubileuszu m.in.:
- Uroczysta sesja Rady Miejskiej poświęcona tematyce jubileuszu, w tym odczyt prof. Hieronima Szczegóły (12 czerwca, godz. 10.00)
- Osłonięcie tablicy pamiątkowej na ścianie ratusza
- Korowód historyczny ulicami miasta (12 czerwca, ok. godz. 12.00-14.00)
- Odsłonięcie pamiątkowej tablicy polsko-niemieckiej na ścianie Bramy Żagańskiej (12 czerwca, ok. godz. 14.00)
- Wystawa fotograficzna pt. „Miasto i mieszkańcy”
- Konkurs literacko–artystyczny dla szkół i dorosłych w kategoriach: wiersz, piosenka, rękodzieło, rysunek, itp.
- Festiwal „Ziemia i Pieśń”
- Celebrowana msza święta z udziałem mieszkańców i zaproszonych gości inaugurująca obchody jubileuszu
- Międzynarodowy turniej piłkarski
- Bieg Dziadoszan
- Zawody wędkarskie „taka ryba”
- Zlot starych motocykli i samochodów
- Mistrzostwa Polski Radnych i pracowników samorządowych w tenisie stołowym
- Dni otwartej strzelnicy
- Zawody hippiczne
- Międzyszkolne zawody strzeleckie o puchar burmistrza
- Wirtualne miasto z okazji 750-lecia - spacer po ciekawych zakątkach gminy
- XVIII Międzynarodowy Wyścig Kolarski „Bałtyk – Karkonosze TOUR” z metą V etapu w Szprotawie
- Dni otwarte Muzeum Ziemi Szprotawskiej (mini kiermasz staroci, sprzedaż publikacji o Szprotawie, odsłonięcie tablicy ufundowanej przez niemieckich szprotawian, premiera filmu dokumentalnego o Bronku Kozaku - szprotawskim gimnazjaliście zamordowanym przez UB)
- Impreza plenerowa 12-13 czerwca 2010 r.
Kulminacyjnym dniem obchodów będzie 12 czerwca 2010 r. W tym dniu ulicami naszego miasta przejdzie korowód historyczny z udziałem młodzieży i dorosłych przedstawiających różne epoki historyczne, orkiestr dętych, motocyklistów, jazdy konnej i wojów, rodzimych zespołów folklorystycznych oraz odbędzie się pokaz wojskowej musztry paradnej.
12 czerwca rozpocznie się również dwudniowa impreza plenerowa z udziałem gwiazd z ogólnopolskiej sceny muzycznej.
Na okazję 750-lecia Szprotawy zostanie wydanych kilka publikacji książkowych, w tym tłumaczenie z niemieckiego "Historii Szprotawy" autorstwa dr Felixa Matuszkiewicza, "Szprotawa w XX wieku" prof. Hieronima Szczegóły, "Szprotawa i okolice. Na tropach historii i przyrody". Już od stycznia br. w szprotawskich księgarniach lub na aukcjach Allegro można nabyć wydaną na miejski jubileusz "Encyklopedię Ziemi Szprotawskiej i Żagańskiej".
___________________________________________________________ SZPROTAWA
DLACZEGO MA 750 LAT?
Od razu należy powiedzieć, że hucznie obchodzone okrągłe rocznice wielu miast opierają się na dacie umownej, a nie rzeczywistej. Znaczy to tyle, że nie zawsze wiadomo, kiedy dokładnie miasto powstało, a rok jubileuszowy ustala się licząc lata od pierwszej wzmianki w dokumentach. Najstarszy dokument szprotawski pochodzi z 1 grudnia1260 roku i chociaż nie jest on aktem założycielskim miasta, to w oparciu o tę datę organizuje się obchody 750-lecia w 2010 roku.
Szprotawa, jako uprzywilejowana osada targowa, została formalnie usankcjonowana gdzieś w połowie XIII wieku. Książę Konrad I, dziedzic dopiero co wyodrębnionego Księstwa Głogowskiego, w 1253 roku nadaje specjalne (niemieckie) prawa miejskie dla stołecznego Głogowa. Ogół historyków uznaje więc, że Szprotawa stała się miastem w przedziale lat 1253-1260. Ale nie można wykluczyć, że nieco wcześniej, ponieważ nadawanie uprawnień miejskich w pierwszej kolejności siedzibie książęcej nie stanowiło reguły.
Uprzywilejowanie Szprotawy w połowie XIII wieku to nie było wyznaczenie „polany w dzikim lesie”, lecz zmiana uprawnień mieszkających w tym miejscu ludzi. Niemiecki historyk dr Felix Matuszkiewicz uważa, że już wcześniej istniała u ujścia Szprotki do Bobru polska osada, bez wątpienia posiadająca już miejskie uwarunkowania. Tyle, że ówczesne polskie prawo nie znało pojęcia „miasto”. To przybyło z zachodu, wraz z kolonistami niemieckimi. Książę zapraszał obcych, by pomogli mu rozwinąć gospodarkę, a tym samym zwiększyć dochody do książęcej kasy. Obcym na zachętę zagwarantowano prawa, jakie mieli w swoich ojczyznach. Nadano im za darmo ziemię i zwolniono na kilka lat z wszelkich czynszów. Niestety było tak, że goście byli w lepszej sytuacji jak tubylcy.
Do Szprotawy gospodarczo mogło przyciągać jedno – zyski z handlu, myt, ceł i pochodnych, ponieważ to położenie na uczęszczanym trakcie komunikacyjnym generowało w następnych latach największe zyski. Szlak ten, a nawet ich skrzyżowanie, istniał już od bliżej nam nieznanego czasu. Dogodne położenie i nadania sprawiły, iż Szprotawa w krótkim czasie wyrosła na najbogatsze miasto Dolnego Śląska pod kątem posiadłości ziemskich (późniejszy powiat). Bogactwa mieszczan strzegły silne fortyfikacje, a poza mury obronne można było dostać się jedynie za pośrednictwem dwóch bram – Głogowskiej i Żagańskiej.
Należy koniecznie dodać, że w 2010 roku wraz ze Szprotawą jubileusz 750-lecia obchodzą wsie: Henryków, Wiechlice, Cieciszów, Dziećmiarowice, Leszno Dolne, Sieraków, Bobrowice i Nowa Kopernia. Bowiem wspomniany dokument z 1260 roku właśnie te osady zobowiązuje do rocznych dostaw owsa i pszenicy, jako danina na rzecz kościoła św. Marii w Szprotawie (sprotav civitati). Ów dokument, udzielający także 40 dni odpustu wszystkim odwiedzającym ołtarz maryjny, wystawił biskup litewski Vitus od dominikanów, z upoważnienia arcybiskupa gnieźnieńskiego i za przyzwoleniem papieża. Przez skrupulatność uzupełnię, że historyczny akt posiada, uznaną za błędną, datę 1240 roku.
Szprotawski dokument z 1260 roku, jeszcze w 1934 roku przechowywany
był w archiwum państwowym. Po wojnie zaginął.
Autor artykułu:
Maciej Boryna
Tekst chroniony prawami autorskimi.
borynam@interia.pl
Nikt nie wie, co stało się z legendarnym już aktem odpustu. Zbiory ważniejszych niemieckich bibliotek i archiwów, w tym wrocławskie, w ostatnich latach wojny zostały rozwiezione do wielu miejsc na Dolnym Śląsku. Nie można również wykluczyć, że zabytkowy akt spoczywa w zbiorach prywatnego kolekcjonera...Czytaj więcej...
