Już sama nazwa miejscowości intryguje, lecz niestety jest to sztuczny twór powojenny, nie odwołujący się do tradycji. Przez wieki, aż do 1945 roku wieś zwała się Cunzendorf, najprawdopodobniej od imienia lokatora.
Nie w byle jakim miejscu Chichy leżą. Na styk graniczą z Bobrzanami oraz przez potok Młynówka z Janowcem. Tędy też przebiegała granica pomiędzy Księstwem Żagańskim a Głogowskim, połączona z legendarnymi Wałami Śląskimi.
Na granicy państwowej więc, nad samą Młynówką, wzniesiono zamek otoczony fosą. Najstarszym znanym właścicielem Chich był ród von Nechern. Po nich wioską władali kolejno von Kittlitz, von Silber, von Stentsch, von Knobelsdorff, zu Dohna, von Diebitsch. Data budowy zamku nie jest znana, jak również jego wygląd. Wiadomo natomiast, że ok. roku 1720 został on od podstaw przebudowany z inicjatywy von Knobelsdorrfów, uzyskując pałacową barokową formę. W 1840 roku hrabia zu Dohna zlecił dobudowanie północnego skrzydła, w miejscu gdzie niegdyś znajdował się browar.
Rezydencja Chichy w XVIII wieku ręką F.B.Wernera
Jako ciekawostkę warto dodać, że w 1750 roku Hans von Knobelsdorff polecił zbudować dom dla swojego niewidomego brata Maksymiliana. Ów budynek nosił osobliwą nazwę „pałacyku Maksymiliana”, a znajdował się ok. 500 metrów od dużego pałacu, przy głównej drodze wiejskiej. Zwano go tak nawet po 1792 roku, po śmierci Maksymiliana, kiedy rozebrano górną kondygnację, a całość pokryto słomą. Wprowadził się tam wtedy emerytowany pruski kapitan sztabowy Christian-Gottlob von Diebitsch.
Zabytkowy park, świetlista polana, potok Młynówka i pałacowy staw tworzą niesamowity klimat
W 1840 roku do pałacu wprowadził się hrabia Dohna wraz ze swoją małżonką, z domu von Steinach, przybraną córką księżnej Wilhelminy Kurlandzko-Żagańskiej (siostra księżnej kurlandzko-żagańskiej Doroty de Talleyrand-Périgord). Księżna, która nie posiadała własnych dzieci, bardzo hojnie uposażyła swoją oblubienicę. Pałac w Chichach wzbogacił się o cenne skarby. Jednym z nich był porcelanowy serwis na 48 osób, wypełniający kilka szaf. Wedle rodzinnego przekazu miał to być prezent króla Ludwika XVI dla księcia Piotra Kurlandzkiego. Jak wspomina po wojnie jeden z von Diebitschów, serwis został rozbity na kawałki przez Rosjan w lutym 1945 roku, po czym wrzucony do pałacowego stawu. Podobny los spotkał zabytkowe biurko weneckie, jak i inne meble, które zostały porąbane na opał. Nieliczne fotografie z wnętrza dawnego pałacu ukazują ponadto kolekcje zabytkowej broni, trofea myśliwskie, starożytne przedmioty wykopane w okolicy i inne. Co ciekawe, obecna właścicielka pałacu – gwiazda polskiej opery Lena Brudzińska, w 2008 roku wydobyła ze stawu niezwykle cenne marmurowe popiersie żagańskiej księżnej Wilhelminy (!). Popiersie to można w okresie letnim podziwiać w pałacu w Chichach, a potem w Muzeum Ziemi Szprotawskiej. Co jeszcze kryje pałacowy staw?
Właścicielka pałacu pani Lena Brudzińska należycie troszczy się o zabytek, który zastała zrujnowany.
Czy warto zobaczyć pałac w Chichach? To historyczne miejsce, granica pomiędzy dawnymi księstwami, tu stała graniczna warownia. Wokół pałacu mogą znajdować się pozostałości książęcych „skarbów”. Do rezydencji przylega zabytkowy park i rozległa świetlista polana. Doskonała lokalizacja na duże ognisko i imprezy plenerowe. Właścicielka pałacu to miła osoba, organizująca na miejscu imprezy kulturalne, przez miejscowych zwana „białą damą”. Od czasu do czasu przybywa tu z Australii ostatni z hrabiowskiego rodu – Caspar von Diebitsch.
Tekst chroniony prawami autorskimi:
Maciej Boryna, borynam@interia.pl
Do pałacu przylega malownicza łąka i zabytkowy park. Organizacją wycieczek po pałacu i ognisk zajmuje się Towarzystwo Bory Dolnośląskie, również ze zwiedzaniem zabytkowego młyna, zamku Bobrzany i źródła "Chichy-Śmichy - patrz cykl Przygody nad Młynówką.
