AKTUALNOŚCI! · Szukaj u nas · BORY TV! · GALERIA · Kontakt z redakcją · Książki o borach
patron portalu
Bory Dolnośląskie Towarzystwo Szprotawa
Bory Dolnośląskie Ebook
Bory Dolnośląskie Eboo
Puszcza Wiechlicka Go!
Puszcza Wiechlicka
Nawigacja
TURYSTYKA & WYCIECZKI
Puszcza Wiechlicka
Pustynia Kozłowska
Książki o borach
Tajemnice wojskowe
Tajemnice wojskowe (2)
Muzeum Szprotawa
Szprotawa - Wenecja
Wyprawa do pupy słonia
Magiczne buki
Duchy w Bramie...
Klejnot północy
Bory Dolnośląskie
Inne Bory
Gród Chrobry
Dąb Chrobry król puszczy
Bolesławiec palony
10 cudów Borów
Zdjęcia z wycieczek
Survival Bory Dolnośląskie
Zamek/Pałac Chichy
Zamek Kliczków
Przygody nad Młynówką
Pustynie w borach
Lotnisko na niby
Święte miejsca Borów
Route 11
Poczwórny most
Wyprawa do źródeł Czernej
Wyprawa do źródła Bobru
Szlak po lotnisku

HISTORIA * ZABYTKI
Archiwum Bory
Archiwalne cytaty
Intrygujące epitafium
Tajemnicza bitwa
Przepowiednia Kottera
Odnaleziona litografia
Zbombardować NY
Ziemia zakazana
Poligon Bory Dolnośląskie
Berlinka w Szprotawie?
Zamek szprotawski
Legendy Bramy Żagańskiej
Tajemniczy miecz
Miasto na prochach
Kościół widmo
Opowieści z kufra
Gród Chrobry
Otwarta krypta
Masakra w Iławie
Podkradanie historii
Legenda Borowińska
Kronika Szprotawy digital
Kronika Szprotawy Kreisa
Sprottau AK
Browar Fasold
Koszary w Szprotawie
Skarb dokumentów
Węgierskie kule
Szprotawa Matuszkiewicza
Huta zniknęła
Wały Śląskie
Żagań państwem
Bomba w Polkowiczkach
Pałac Wiechlice
Lotnisko Szprotawa
Obóz Sprottau I WŚ
Neolityczny trop
Ochra IG Farben
Poszukiwane krzyże pokutne
Historycy z Borów
Krzywa wieża
Szukaj dokumentów
Publikacje regionalne
Cyfrowy Instytut Felixa Matuszkiewicza

PRZYRODA
Pustynie w borach
Wyprawa do pupy słonia
Rez. Buczyna Szprotawska
Klejnot północy
Dąb Chrobry król puszczy
Inne Bory
Powrót wilka
Bobrowe pojezierze
Zielonkowy szał
Mamuty w Witkowie
Złoto w Bobrze
Moc drzew
Meteoprzysłowia
Złoża ochry
Motyle Pfitznera
TP Birkut
Bory leczą
Dąb Baryłka Masła
Skamieniałości
Leśne lekarstwa
Świecące drzewa
Podtapianie Witkowa

STRONY REGIONALISTYCZNE
Dziennik Szprotawski
Towarzystwo Bory
Szprotawa biega po zdrowie
Szprotawa Windsurfing FB
Miód z Borów
Encyklopedia Lubuska
Niemieckie mapy >1945
Stare mapy Śląska...
Foto by Okołotowicz
Trakt Solny
Przemków i okolice
Szlaki Wymiarki
Kolej szprotawska
Foto Chocianów
Oberża Morderców
Wojciech Jachimowicz
Traktat o Szprotawie
Noblista z Niegosławic
Małomice.org
Świętoszów
Rowerem przez Bory
Święto Grzybów
Bory pod żaglami
10 lat TBD
Encyklopedia Powiatu Żagańskiego

GMINY BORÓW DOLNOŚLĄSKICH
Przemków
Szprotawa
Małomice
Żagań
Gromadka
Bolesławiec
Osiecznica
Węgliniec
Iłowa
Wymiarki
Przewóz
Łęknica
Gozdnica
Pieńsk
Zgorzelec
Nowogrodziec
Chocianów
Chojnów
Niegosławice

LOKALNA TWÓRCZOŚĆ
Z pamiętnika bezpieki
Traktat o Szprotawie

Linki
Download
Szprotawa Meble na Wymiar Szkolne i Biurowe
Szprotawa Zoologiczno-Wędkarski Sklep
Szprotawa Tłumacz niemieckiego Małomice Niegosławice
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau
Towarzystwo Bory Dolnośląskie * Institute of Lower Silesia Forest
Towarzystwo Bory Dolnośląskie, Działalność naukowo-badawcza
KURSY i SZKOLENI ROSZM WIECHLICE
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau ENGLISH
muzeum Szprotawa
Muzeum Ziemi Szprotawskiej Sprottau
DWOREK zaprasza
Zajazd Dworek Szprotawa
mapa skarbów Bory ©
Bory Dolnośląskie Skarby * Tajemnice
HUTY W SZPROTAWIE NIE MA OD 10 LAT
HUTY W SZPROTAWIE
NIE MA OD 10 LAT

Nasze miasto, pomimo że małe, posiadało znaczący przemysł. Najbardziej znanym zakładem była Huta Wilhelma na Iławie. Łączna liczba zatrudnionych sięgała tysiąca osób.


Dawny biurowiec huty. Czy jeszcze będzie potrzebny?

Zakład powstał w 1828 roku jako huta żelaza. Wkrótce poszerzono ją o dział budowy maszyn rolniczych i emaliernię. W 1870 roku zbudowano bocznicę kolejową z Iławy do linii Szprotawa - Żagań. Transport ciężkich kotłów parowych i maszyn nie był już w stanie odbywać się konno. W latach 60-tych XIX wieku huta dostarczała maszyny parowe nie tylko na rynek niemiecki, ale także do Anglii, Rosji, Południowej Afryki. Poza tym produkowano w niej maszyny wyciągowe, różnego rodzaju maszyny górnicze oraz pompy. Wytwarzano również części dla gazownictwa, rury odpływowe, kanalizacyjne, garnki wszystkich rodzajów, wanny kąpielowe. W 1888 roku ruszyła produkcja pieców łazienkowych na gaz i węgiel. Od 1897 roku działa przyzakładowa szkoła zawodowa, w której przez 2 lata nauki uczniowie zdobywają niezbędną wiedzę i umiejętności. W 1922 roku szkoła rozbudowuje się o lepsze zaplecze dydaktyczne. W dwudziestoleciu międzywojennym Wilhelmshütte produkuje szerokiego rodzaju asortyment sanitarny, co przedstawia m.in. firmowy katalog reklamowy. W 1939 roku produkcja zostaje w dużej mierze przestawiona na potrzeby militarne i tak szprotawska huta bierze udział w wytwarzaniu pocisków artyleryjskich, granatów moździerzowych, elementów torped i bomb lotniczych oraz wyposażenia osobistego żołnierzy Wehrmachtu. Podczas wojny w zakładzie pracowało wielu jeńców i robotników przymusowych, m.in. Francuzów, Rosjan, Polaków, Włochów. Zachowały się z tego okresu podpisy na ścianach i parapetach (fragment parapetu z podpisem znajduje się w Muzeum Ziemi Szprotawskiej). Z tego okresu pochodzi przekaz, że jeden z jeńców w trakcje produkcji pocisków wpadł do kadzi z płynnym żeliwem ponosząc śmierć na miejscu. Zastygniętą bryłę zakopano na terenie zakładu.
W dniu 14 lutego 1945 roku do Szprotawy wkraczają wojska Armii Czerwonej, niszczą i wywożą część wyposażenia zakładu i integralnej elektrowni wodnej na Bobrze. Po zakończeniu działań wojennych komisja rządowa stwierdziła, iż stan zakładu jest opłakany. Początkowo nie chciano inwestować w odbudowę zakładu. Jednak już w październiku 1947 roku polska administracja uruchomiła Zespół Fabryk Dolnośląskich - Odlewnia Żeliwa i Emaliernia. W chwili przystąpienia do odbudowy zakład nie posiadał ponad połowy wyposażenia. W okresie rozpoczęcie produkcji załoga liczyła 60 osób. Organizatorami i pierwszymi pracownikami byli: inż. Tuchołka – dyrektor, Stanisław Winnicki – organizator i kierownik modelarni. Pierwszym asortymentem produkcji zakładów były klocki hamulcowe dla potrzeb kolejnictwa. W 1948 roku zmieniono nazwę na Dolnośląskie Zakłady Metalurgiczne, dwa lata później na Dolnośląskie Zakłady Metalurgiczne i Aparatury Chemicznej, zaś od 1963 roku zakład nosi nazwę Dolnośląskie Zakłady Odlewnicze. Przez pół wieku DZO jest symbolem przemysłu w mieście, sprzedającym na kraj i zagranicę. W latach 60-tych zakład zatrudniał ponad 1000 pracowników.
Opiekował się m. in. ośrodkiem kultury, przedszkolem, szkołą i przychodnią zdrowia. Posiadał własną orkiestrę. Budował domy i ulice. DZO wspierało także lokalny sport, np. klub piłki nożnej Sprotavia. Do dyspozycji pracowników i ich rodzin były ośrodki wypoczynkowe w Mielnie nad Bałtykiem i w Świeradowie Zdroju w Górach Izerskich.
Grzejniki i włazy kanalizacyjne DZO można dziś spotkać w całej Polsce oraz w byłych demoludach. To w DZO wykluwa się w latach 80-tych XX wieku szprotawska Solidarność.
Po 1990 roku zakład zaczyna przeżywać coraz większe trudności finansowe. Okres transformacji okazał się dla huty zabójczy. W 1999 roku ogłoszono upadłość. W grudniu 2009 roku mija 10-ta rocznica upadku naszej szprotawskiej odlewni.
Artykuł dedykuję wszystkim, którzy na przestrzeni dziejów w pocie czoła pracowali na rzecz lokalnego hutnictwa.


Aż niemiło patrzeć co się stało z zakładem. Tu stały duże hale.

Autor artykułu: Krzysztof Wachowiak, Szprotawa
Artykuł objęty prawami autorskimi.
macgyver.szprotawa@wp.pl

Literatura:
Sagan-Sprottauer Heimatbriefe nr 7/8 lipiec 1999
Dwutygodnik Szprotawski, roczniki 2000/01
Szprotawa w Polsce Ludowej, Praca zbiorowa pod redakcją H. Szczegóły 1967
Tajemnice Szprotawy i okolic, Maciej Boryna 2001

Zobacz także artykuły tego autora:
Browar Fasold w Szprotawie
Koszary w Szprotawie

Zobacz także:
Huta Wilhelma w Iławie
Zabytek na złom
Ostatnie Artykuły
Poniemiecki cmentarz...
Puszcza Wiechlicka o...
Odkrycie w Wiechlicach
Kurs przewodników po...
Wiechlice na rubieży...
Pustynia Kozłowska
Pustynia Kozłowska Bory Dolnośląskie
kajakiem po borach
Kajakiem po Szprotawie
bunkry w borach
Bunkry Bory Dolnośląskie
Park Drogowskazów
SZPROTAWSKI PARK KAMIENNYCH DROGOWSKAZÓW Sprottau
BORY TV!
TV Bory Dolnośląskie Szprotawa
dąb Chrobry
Dąb Chrobry Szprotawa Sprottau
publikacje regionalne
Bory Dolnośląskie Publikacje
Zakłady Usługowe Zachód (usługi komunalne)
Zakłady Usługowe Zachód
Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 55
Nieaktywowany Użytkownik: 744
Najnowszy Użytkownik: marcin90
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie