AKTUALNOŚCI! · Szukaj u nas · BORY TV! · GALERIA · Kontakt z redakcją · Książki o borach
patron portalu
Bory Dolnośląskie Towarzystwo Szprotawa
Bory Dolnośląskie Ebook
Bory Dolnośląskie Eboo
Puszcza Wiechlicka Go!
Puszcza Wiechlicka
Nawigacja
TURYSTYKA & WYCIECZKI
Puszcza Wiechlicka
Pustynia Kozłowska
Książki o borach
Tajemnice wojskowe
Tajemnice wojskowe (2)
Muzeum Szprotawa
Szprotawa - Wenecja
Wyprawa do pupy słonia
Magiczne buki
Duchy w Bramie...
Klejnot północy
Bory Dolnośląskie
Inne Bory
Gród Chrobry
Dąb Chrobry król puszczy
Bolesławiec palony
10 cudów Borów
Zdjęcia z wycieczek
Survival Bory Dolnośląskie
Zamek/Pałac Chichy
Zamek Kliczków
Przygody nad Młynówką
Pustynie w borach
Lotnisko na niby
Święte miejsca Borów
Route 11
Poczwórny most
Wyprawa do źródeł Czernej
Wyprawa do źródła Bobru
Szlak po lotnisku

HISTORIA * ZABYTKI
Archiwum Bory
Archiwalne cytaty
Intrygujące epitafium
Tajemnicza bitwa
Przepowiednia Kottera
Odnaleziona litografia
Zbombardować NY
Ziemia zakazana
Poligon Bory Dolnośląskie
Berlinka w Szprotawie?
Zamek szprotawski
Legendy Bramy Żagańskiej
Tajemniczy miecz
Miasto na prochach
Kościół widmo
Opowieści z kufra
Gród Chrobry
Otwarta krypta
Masakra w Iławie
Podkradanie historii
Legenda Borowińska
Kronika Szprotawy digital
Kronika Szprotawy Kreisa
Sprottau AK
Browar Fasold
Koszary w Szprotawie
Skarb dokumentów
Węgierskie kule
Szprotawa Matuszkiewicza
Huta zniknęła
Wały Śląskie
Żagań państwem
Bomba w Polkowiczkach
Pałac Wiechlice
Lotnisko Szprotawa
Obóz Sprottau I WŚ
Neolityczny trop
Ochra IG Farben
Poszukiwane krzyże pokutne
Historycy z Borów
Krzywa wieża
Szukaj dokumentów
Publikacje regionalne
Cyfrowy Instytut Felixa Matuszkiewicza

PRZYRODA
Pustynie w borach
Wyprawa do pupy słonia
Rez. Buczyna Szprotawska
Klejnot północy
Dąb Chrobry król puszczy
Inne Bory
Powrót wilka
Bobrowe pojezierze
Zielonkowy szał
Mamuty w Witkowie
Złoto w Bobrze
Moc drzew
Meteoprzysłowia
Złoża ochry
Motyle Pfitznera
TP Birkut
Bory leczą
Dąb Baryłka Masła
Skamieniałości
Leśne lekarstwa
Świecące drzewa
Podtapianie Witkowa

STRONY REGIONALISTYCZNE
Dziennik Szprotawski
Towarzystwo Bory
Szprotawa biega po zdrowie
Szprotawa Windsurfing FB
Miód z Borów
Encyklopedia Lubuska
Niemieckie mapy >1945
Stare mapy Śląska...
Foto by Okołotowicz
Trakt Solny
Przemków i okolice
Szlaki Wymiarki
Kolej szprotawska
Foto Chocianów
Oberża Morderców
Wojciech Jachimowicz
Traktat o Szprotawie
Noblista z Niegosławic
Małomice.org
Świętoszów
Rowerem przez Bory
Święto Grzybów
Bory pod żaglami
10 lat TBD
Encyklopedia Powiatu Żagańskiego

GMINY BORÓW DOLNOŚLĄSKICH
Przemków
Szprotawa
Małomice
Żagań
Gromadka
Bolesławiec
Osiecznica
Węgliniec
Iłowa
Wymiarki
Przewóz
Łęknica
Gozdnica
Pieńsk
Zgorzelec
Nowogrodziec
Chocianów
Chojnów
Niegosławice

LOKALNA TWÓRCZOŚĆ
Z pamiętnika bezpieki
Traktat o Szprotawie

Linki
Download
Szprotawa Meble na Wymiar Szkolne i Biurowe
Szprotawa Zoologiczno-Wędkarski Sklep
Szprotawa Tłumacz niemieckiego Małomice Niegosławice
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau
Towarzystwo Bory Dolnośląskie * Institute of Lower Silesia Forest
Towarzystwo Bory Dolnośląskie, Działalność naukowo-badawcza
KURSY i SZKOLENI ROSZM WIECHLICE
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau ENGLISH
muzeum Szprotawa
Muzeum Ziemi Szprotawskiej Sprottau
DWOREK zaprasza
Zajazd Dworek Szprotawa
mapa skarbów Bory ©
Bory Dolnośląskie Skarby * Tajemnice
ZAMEK SZPROTAWSKI (SCHLOSS SPROTTAU)
Próżno go dziś w mieście szukać, bo istnieje bardziej w dokumentach jak w rzeczywistości. Patrząc na dawny kościół ewangelicki, musimy usilnie użyć wyobraźni, by móc przynajmniej szczątkowo zobaczyć w tym miejscu niegdysiejszy zamek.


Na murach zniszczonego średniowiecznego zamku szprotawianie w XVIII wieku wznieśli kościół ewangelicki

Jego powstanie można wiązać z księciem Przemkiem Szprotawskim, który według źródeł postawił w latach 1273-1285 drewniane wieże warowne w Szprotawie i Żaganiu. Nie można jednak wykluczyć, że szprotawska warownia powstała na wcześniejszym założeniu grodowym. Dotychczasowe prace archeologiczne tego nie potwierdziły.
W 1296 r. dokumenty wspominają po raz pierwszy tutejszego kasztelana rycerza Wolframa von Pannewitza. Jego warowna wieża mieszkalna otoczona była najprawdopodobniej owalnym wałem ziemnym z palisadą, a całość oddzielał od miasta głęboki rów. Na placu stały ponadto zabudowania gospodarcze. Dostęp do kasztelani odbywał się przez budynek bramny, przekroczywszy wcześniej przerzucony przez fosę most, być może już wtedy zwodzony.
W lipcu 1304 roku w szprotawskim zamku przebywał książę Konrad II, odnawiając miastu dotychczasowe przywileje, ponadto zezwalając bicie własnej monety, a także zwalniając z cła handel solą i nadając przywilej ustalania mas.
Powstanie zamku w formie murowanej należy wiązać z czasem przebudowy palisady miejskiej na ciąg muru z kamienia. Trudno bowiem wyobrazić sobie, by kamienne mury sprzężone były ze starym ziemno-drewnianym systemem obronnym. Nie ma wśród historyków zgodności co do dokładnej daty budowy murów. Prace rozpoczęto nie wcześniej jak pod koniec XIII wieku, a trwać mogły nawet do wieku XV.
Zamku nie oszczędzały częste pożary miasta, w związku z czym ulegał on także późniejszym przebudowom, także w oparciu o trendy budowlane.


Próba rekonstrukcji szprotawskiego zamku autorstwa K.Wachowiaka w Muzeum Ziemi Szprotawskiej

Dokumenty wspominają, że na zamku w Szprotawie rezydował po 1476 roku książę Jan II Żagański. Książę ten po opanowaniu ziem księstwa nakazał wzmocnienie jego obronności. To właśnie do tego okresu należy odnosić dobudowanie od strony południowej kamiennej bastei oraz drugiego rzędu murów, równolegle do skrzydeł zamku. Miało to miejsce w wielu zamkach, jak np. w sąsiednim Kożuchowie. Po drugim rzędzie murów mamy dziś pozostałość z prawej strony bastei, w postaci wystających poza lico muru kamieni. Dzięki wysuniętej bastei można było skuteczniej bronić murów z zastosowaniem broni palnej. Tak ufortyfikowany zamek posiadał razem trzy linie obrony, ostatnią była wieża.
Względnie szczegółowy opis zamku znajdujemy w inwentarzach z 1598 i 1612 roku. Mowa w nich o budynku bramnym i opuszczanym z niego moście zwodzonym, tylnym moście prowadzącym do ogrodów i zamkowych młynów, kuchni, dwóch pomieszczeniach magazynowych. W tym czasie zamek był w większości murowany, posiadał cztery izby (dwie kondygnacje po dwie izby, na dole o sklepionych sufitach) i jedno pomieszczenie w bastei. Dachy był kryte gontem i dachówką. Już wtedy zamek był w złym stanie technicznym. Do 1745 r. zachowała się od strony miasta głęboka na 6 metrów fosa, którą zasypano przy budowie kościoła ewangelickiego. Tu też miał stać jeszcze szachulcowy mur.
Decydujące znaczenie dla istnienia zamku miało jego zniszczenie w okresie wojny 30-letniej, kiedy to w 1642 roku do uparcie bronionego miasta pod dowództwem szwedzkiego pułkownika Schumanna, wkraczają cesarskie oddziały z podpułkownikiem von Buruay. Wcześniej, w sierpniu 1626 r., urządza na zamku swoją główną kwaterę wybredny Wallenstein. W dniu 19 czerwca 1672 roku miał miejsce wielki pożar miasta, podczas którego już mocno sfatygowany zamek spłonął niemal do samych fundamentów. Jeszcze w tym samym roku na jego ruinach powstaje słodownia, a w 1747 kościół ewangelicki.
Budując kościół wykorzystano południową część fundamentów dawnego założenia zamkowego. Wynikałoby z tego, że zamek otoczony był murem o kształcie owalnym. Fosę od strony miasta zasypano.


Zabytkowe zdobione stemplem florystycznym cegły z czasu funkcjonowania zamku oraz cegły węgielne z datami budowy i przebudowy kościoła, zdeponowane w Muzeum Ziemi Szprotawskiej.

Zespół ds. rekonstrukcji zamku przy Muzeum Ziemi Szprotawskiej ustalił, m.in. na bazie śladów archeologicznych i XVIII-wiecznych rycin, że wieża mieszkalna najprawdopodobniej miała podstawę prostokąta i stała pośrodku placu, być może nieco bliżej muru południowego. W narożu południowo-zachodnim przy samym murze udało się uchwycić fragment podziemnego magazynku lub lochu. Niewykluczone, że wieża przylegała jednak do muru południowego. Archeolodzy w 2000 roku odkryli mniej więcej w strefie centralnej niewielki fragment kamiennej posadzki i jakichś konstrukcji kamiennych, podobnież przy murze wschodnim. Natomiast żadne warstwy ani pozostałości archeologiczne nie występują w narożu północno-wschodnim. Należy dodać, że równając teren pod budowę kościoła usunięto bezpowrotnie większość śladów. Obecnie kościół odbudowuje miejscowa parafia polsko-katolicka.
Zainteresowani mogą jednak obejrzeć w Muzeum Ziemi Szprotawskiej jedyne eksponaty z miejskiego zamku, tj. fragmenty naczyń, antałków, zdobionych kafli piecowych i cegieł, a przede wszystkim podjętą próbę rekonstrukcji w postaci murowanej miniaturowej makiety.


Uczniowie szprotawskiej szkoły niosą do Muzeum Ziemi Szprotawskiej własne pomysły na rekonstrukcję dawnej miejskiej warowni

Autor: Maciej Boryna (red.) i Krzysztof Wachowiak
Tekst i zdjęcia zastrzeżone prawami autorskimi
borynam@interia.pl

Skorzystano:
Boryna M., Wachowiak K.: Szprotawski zamek w Tajemnice militarne Szprotawy i okolic, 2006


Stary unikatowy fresk obrazujący umocnienia Szprotawy prawdopodobnie od strony południowej. Doskonale widać mury obronne z blankami, basteje, Bramę Żagańska (?)


Zobacz także:
Gród Chrobry
Bunkry pod Szprotawą
Pałac białej damy w Chichach
Duchy w średniowiecznej bramie
Miecz jedyny w Polsce
Kule bombardujące od Węgrów
Ostatnie Artykuły
Poniemiecki cmentarz...
Puszcza Wiechlicka o...
Odkrycie w Wiechlicach
Kurs przewodników po...
Wiechlice na rubieży...
Pustynia Kozłowska
Pustynia Kozłowska Bory Dolnośląskie
kajakiem po borach
Kajakiem po Szprotawie
bunkry w borach
Bunkry Bory Dolnośląskie
Park Drogowskazów
SZPROTAWSKI PARK KAMIENNYCH DROGOWSKAZÓW Sprottau
BORY TV!
TV Bory Dolnośląskie Szprotawa
dąb Chrobry
Dąb Chrobry Szprotawa Sprottau
publikacje regionalne
Bory Dolnośląskie Publikacje
Zakłady Usługowe Zachód (usługi komunalne)
Zakłady Usługowe Zachód
Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 55
Nieaktywowany Użytkownik: 862
Najnowszy Użytkownik: marcin90
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie