AKTUALNOŚCI! · Szukaj u nas · BORY TV! · GALERIA · Kontakt z redakcją · Książki o borach
patron portalu
Bory Dolnośląskie Towarzystwo Szprotawa
Bory Dolnośląskie Ebook
Bory Dolnośląskie Eboo
Puszcza Wiechlicka Go!
Puszcza Wiechlicka
Nawigacja
TURYSTYKA & WYCIECZKI
Puszcza Wiechlicka
Pustynia Kozłowska
Książki o borach
Tajemnice wojskowe
Tajemnice wojskowe (2)
Muzeum Szprotawa
Szprotawa - Wenecja
Wyprawa do pupy słonia
Magiczne buki
Duchy w Bramie...
Klejnot północy
Bory Dolnośląskie
Inne Bory
Gród Chrobry
Dąb Chrobry król puszczy
Bolesławiec palony
10 cudów Borów
Zdjęcia z wycieczek
Survival Bory Dolnośląskie
Zamek/Pałac Chichy
Zamek Kliczków
Przygody nad Młynówką
Pustynie w borach
Lotnisko na niby
Święte miejsca Borów
Route 11
Poczwórny most
Wyprawa do źródeł Czernej
Wyprawa do źródła Bobru
Szlak po lotnisku

HISTORIA * ZABYTKI
Archiwum Bory
Archiwalne cytaty
Intrygujące epitafium
Tajemnicza bitwa
Przepowiednia Kottera
Odnaleziona litografia
Zbombardować NY
Ziemia zakazana
Poligon Bory Dolnośląskie
Berlinka w Szprotawie?
Zamek szprotawski
Legendy Bramy Żagańskiej
Tajemniczy miecz
Miasto na prochach
Kościół widmo
Opowieści z kufra
Gród Chrobry
Otwarta krypta
Masakra w Iławie
Podkradanie historii
Legenda Borowińska
Kronika Szprotawy digital
Kronika Szprotawy Kreisa
Sprottau AK
Browar Fasold
Koszary w Szprotawie
Skarb dokumentów
Węgierskie kule
Szprotawa Matuszkiewicza
Huta zniknęła
Wały Śląskie
Żagań państwem
Bomba w Polkowiczkach
Pałac Wiechlice
Lotnisko Szprotawa
Obóz Sprottau I WŚ
Neolityczny trop
Ochra IG Farben
Poszukiwane krzyże pokutne
Historycy z Borów
Krzywa wieża
Szukaj dokumentów
Publikacje regionalne
Cyfrowy Instytut Felixa Matuszkiewicza

PRZYRODA
Pustynie w borach
Wyprawa do pupy słonia
Rez. Buczyna Szprotawska
Klejnot północy
Dąb Chrobry król puszczy
Inne Bory
Powrót wilka
Bobrowe pojezierze
Zielonkowy szał
Mamuty w Witkowie
Złoto w Bobrze
Moc drzew
Meteoprzysłowia
Złoża ochry
Motyle Pfitznera
TP Birkut
Bory leczą
Dąb Baryłka Masła
Skamieniałości
Leśne lekarstwa
Świecące drzewa
Podtapianie Witkowa

STRONY REGIONALISTYCZNE
Dziennik Szprotawski
Towarzystwo Bory
Szprotawa biega po zdrowie
Szprotawa Windsurfing FB
Miód z Borów
Encyklopedia Lubuska
Niemieckie mapy >1945
Stare mapy Śląska...
Foto by Okołotowicz
Trakt Solny
Przemków i okolice
Szlaki Wymiarki
Kolej szprotawska
Foto Chocianów
Oberża Morderców
Wojciech Jachimowicz
Traktat o Szprotawie
Noblista z Niegosławic
Małomice.org
Świętoszów
Rowerem przez Bory
Święto Grzybów
Bory pod żaglami
10 lat TBD
Encyklopedia Powiatu Żagańskiego

GMINY BORÓW DOLNOŚLĄSKICH
Przemków
Szprotawa
Małomice
Żagań
Gromadka
Bolesławiec
Osiecznica
Węgliniec
Iłowa
Wymiarki
Przewóz
Łęknica
Gozdnica
Pieńsk
Zgorzelec
Nowogrodziec
Chocianów
Chojnów
Niegosławice

LOKALNA TWÓRCZOŚĆ
Z pamiętnika bezpieki
Traktat o Szprotawie

Linki
Download
Szprotawa Meble na Wymiar Szkolne i Biurowe
Szprotawa Zoologiczno-Wędkarski Sklep
Szprotawa Tłumacz niemieckiego Małomice Niegosławice
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau
Towarzystwo Bory Dolnośląskie * Institute of Lower Silesia Forest
Towarzystwo Bory Dolnośląskie, Działalność naukowo-badawcza
KURSY i SZKOLENI ROSZM WIECHLICE
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau ENGLISH
muzeum Szprotawa
Muzeum Ziemi Szprotawskiej Sprottau
DWOREK zaprasza
Zajazd Dworek Szprotawa
mapa skarbów Bory ©
Bory Dolnośląskie Skarby * Tajemnice
BUCZYNA SZPROTAWSKA - KLEJNOT LUBUSKI I DOLNOŚLĄSKI

Brama północna do Rezerwatu Buczyna Szprotawska

Nadmiar codziennych spraw i nieubłagaly czas powodują, iż wiedza o lokalnych wspaniałościach popada w zapomnienie, stąd tu dla dobra obecnych i potomnych odgrzebujemy spod kilogramów starych zakurzonych ksiąg wiekowe dokumenty zapisane przez dawnych badaczy i miłośników.
Rozpięte w widłach Szprotawy, Bobru, Kwisy i Nysy Łużyckiej - Bory Dolnośląskie posiadają wiele atrakcyjnych przyrodniczo miejsc. Jednakże wśród nich jest jedno niezaprzeczalnie wyjątkowe.


I nie idzie tu o indywidualne gusta czy odczucia, lecz o rzeczywisty przyrodniczy klejnot, górujący swą osobliwością nad wszystkimi innymi. Nazywa on się niepozornie „Buczyną Szprotawską” i jest rezerwatem przyrodniczym, co dla przeciętnego zjadacza chleba brzmi zwyczajnie i nijak oddaje to, co się pod tą nazwą kryje.
Zacytujmy teraz doktora Ratzeburga, który w 1. połowie XIX wieku wędrując przez niemieckie lasy, w wydanym w 1842 roku dzienniku zanotował:
„…Z opisaną wyżej masą leśną (Bory Dolnośląskie) graniczy szprotawski las miejski, zasadniczo nie odbiegający specyfiką od całości kompleksu. Jednak musimy tu wspomnieć o czymś godnym szczególnej uwagi. Pośrodku suchego boru, z rzadka poprzecinanego mokradłami, wyróżnia się urokliwa oaza leśna, tak zwany „Wysoki Las” (oryg. Hochwald), jawiący się jako liściasty dystrykt o powierzchni 1200 morgów. Klony, buki i lipy rosły tu przed kilkoma laty w rzadko spotykanej bujności i piękności. Pnie stoją co prawda w rozproszeniu, ale wyrosły osiągając kolosalną wysokość, trwałość drewna i smukłość. Położone z dala od siedzib ludzkich, nie ucierpiały ani od siekiery administracji leśnej ani od kradzieży i żaden chciwy gospodarz nie zdołał zniszczyć tego ochronnego i odżywczego parasola wysokiego na wiele stóp. Stanowi temu generalnie należy przypisać piękną równomierną wegetację, ponieważ pierwotne podłoże, chociaż świeże i gliniaste, nie wyniosłoby samo tak mocnych drzew. Należy się dziwić, że przy takim zagęszczeniu pnie są nadzwyczajnie gładkie i wolne od odrostów, tym bardziej że np. lipa mniej przywykła do takiej formy. Zapewne niegdyś drzewostan był jeszcze bardziej zagęszczony, co wiązało się z dużym rozprzestrzenieniem gałęzi, a szybko postępujące na takim podłożu oczyszczanie wzmacniało dominujące pnie. W 1805 roku na 1 morgę pozyskiwano 100 sążni drewna, pomimo dużego rozproszenia. Za lipowego pniaka płacono wtedy 25 talarów, jak wspomina nadleśniczy von Pannewitz…”
Powyższy cytat mówi sam za siebie i jednocześnie dowodzi, że już 200 lat temu ów „Wysoki Las” był obiektem szczególnego zachwytu.

Odcinek zabytkowego wału granicznego na rubieży Buczyny Szprotawskiej odkryty przez autora w 2008 roku

Doktor Ratzeburg nie był jedynym przyrodnikiem, który odkrył niezwykłe walory szprotawskiej oazy leśnej. Jeszcze przed nim trafił tu światowej sławy botanik i dyrektor wrocławskiego ogrodu botanicznego profesor Göppert. W 1833 roku opisał on florę „Hochwaldu” i otaczających go lasów, zbadał tutejsze drewno osiągając interesujące wyniki. Ponadto odnalazł wiele wyjątkowych i rzadkich roślin, jak np. Aspidium Oreopteris, Osmunda regalis, Botrychium Lunaria, Trientalis europea, Epipactis rubra i pallens, Arnica montana, Aspidium cristatum, Ophioglossum, Festuca aspera, Ornithogalum minimum, Dentaria enneaphylla i bulbifera, Actaea, Aquilegia, Neckera pumila. W podręcznikach opisujących florę Dolnego Śląska szprotawski „Hochwald” określano mianem jednego z najbardziej interesujących drzewostanów liściastych, składającego się głównie z Fagus, Tilia w połączeniu z Pinus Picea i Pinus Abies.
Zdaniem współczesnego badacza Pawła Pawlaczyka rezerwat ma faunę i florę typową dla dobrze zachowanych lasów naturalnych o charakterze puszczańskim, będąc dla wielu gatunków jedyną ostoją w regionie. Występuje tu populacja bardzo rzadkiego ssaka – popielicy, która oprócz naturalnych dziupli w bukach zasiedla sztuczne budki. Według Mirosława Jurczyszyna jest to ostatnie w Zachodniej Polsce zachowane stanowisko tych ginących zwierząt. Ponadto w rezerwacie gnieżdżą się rzadkie gatunki ptaków, np. bielik, sóweczka, siniak, muchołówka mała, kilka gatunków kózek.

Zabytkowa wiata w Buczynie Szprotawskiej (już bez oryginalnej dachówki)

Ale nie tylko przyroda wyróżnia ten skrawek ziemi. W XIX wieku szprotawianie wybudowali tu masywną drewnianą wiatę odpoczynkową oraz kuchnię dla wędrowców, nazywane "Sommerhaus", po polsku „letnia chata”. Wiata miałaby powstać już w 1800 roku. Szprotawianie urządzali przy niej rokrocznie wielką zabawę. Nieopodal stoją dwa kurhany ziemne, na szczycie których wkopano kamienie upamiętniające XIX-wiecznych leśniczych o nazwiskach Mally i Gensert. W okolice rezerwatu podchodzą zakończenia dwóch ciągów Wałów Śląskich, wyznaczających i chroniących granice dawnego Księstwa Głogowskiego wobec Księstwa Jaworskiego. Wały Śląskie to najdłuższy ziemny zabytek archeologiczny w Polsce. Według niemieckich historyków nazwa „Hochwald” nie wywodzi się od wysokiego wzrostu drzew, lecz od średniowiecznego „Hagwald” oznaczającego pasmo chronionego lasu granicznego. W 2008 roku pracownik Muzeum Ziemi Szprotawskiej odkrył przy rezerwacie dotąd nieznany 400-metrowy odcinek zabytkowego wału z towarzyszącym mu rowem.
Zabytki dodają splendoru Buczynie i czynią zeń dodatkowo obszar kulturowy.

Jeden z dwóch zabytkowych pomników postawionych w Buczynie Szprotawskiej ku pamięci tutejszych leśników


Nieopodal rośnie Dąb Chrobry - najstarszy dąb szypułkowy w Polsce (ok. 750 lat), zaskakujący swym rozmiarem.

A jak było z prawną ochroną tego terenu? W 1. połowie XX wieku Niemcy utworzyli tu rezerwat. Po zakończeniu II wojny światowej potrzeba było aż 20 lat, by polscy decydenci dostrzegli unikatowe walory lasu i przywrócili mu status obszaru chronionego. Niedawno, w latach 1993-1995, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra" zorganizowało skuteczną akcję przeciwko niewłaściwie prowadzonej gospodarce leśnej na terenie rezerwatu. W ostatnim czasie zamieniono też pokrycie zabytkowej wiaty, zastępując starą dachówkę na deski.
Zwiedzanie Buczyny obarczone jest specjalnym regulaminem wynikającym z jej statusu prawnego. Rezerwat wygląda przepięknie wiosną - mieniąc się jasną zielenią, latem - tworząc olbrzymi parasol przeciwsłoneczny, jesienią - dosłownie świecąc żółcią i czerwienią liści. Jednak dopiero w porze bezlistnej możemy podziwiać i badać ukryte formy terenowe. W razie deszczu schronienie gwarantuje wspomniana zabytkowa wiata. Inną atrakcją Buczyny jest jej specyficzny dobroczynny mikroklimat, działający korzystnie na układ oddechowy i nerwowy człowieka.
Grupom szkolnym i zorganizowanym poleca się skorzystanie z usług przewodnika bądź instruktora edukacji regionalnej z Towarzystwa Bory Dolnośląskie, a zwiedzanie rezerwatu będzie na pewno dużo ciekawsze.

Uwaga! Tekst i zdjęcia są objęte prawami autorskimi.
Autor: Maciej Boryna 2009
borynam@interia.pl
Archiwalne cytaty: wolne tłumaczenie z niemieckiego przez autora przy wykorzystaniu materiałów Muzeum Ziemi Szprotawskiej

Edukacja w terenie prowadzona przez Towarzystwo Bory Dolnośląskie


Zobacz także:
Bunkry - tajemnice wojskowe
Klejnot północy
O czym opowiada Brama Żagańska w Szprotawie
Bory Dolnośląskie
Stawy Bobrowickie - Paradise w Borach Dolnośląskich

Chcesz zwiedzić tę okolicę?
Praktyczna mapa Borów Dolnośląskich
Ostatnie Artykuły
Poniemiecki cmentarz...
Puszcza Wiechlicka o...
Odkrycie w Wiechlicach
Kurs przewodników po...
Wiechlice na rubieży...
Pustynia Kozłowska
Pustynia Kozłowska Bory Dolnośląskie
kajakiem po borach
Kajakiem po Szprotawie
bunkry w borach
Bunkry Bory Dolnośląskie
Park Drogowskazów
SZPROTAWSKI PARK KAMIENNYCH DROGOWSKAZÓW Sprottau
BORY TV!
TV Bory Dolnośląskie Szprotawa
dąb Chrobry
Dąb Chrobry Szprotawa Sprottau
publikacje regionalne
Bory Dolnośląskie Publikacje
Zakłady Usługowe Zachód (usługi komunalne)
Zakłady Usługowe Zachód
Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 55
Nieaktywowany Użytkownik: 635
Najnowszy Użytkownik: marcin90
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie