AKTUALNOŚCI! · Szukaj u nas · BORY TV! · GALERIA · Kontakt z redakcją · Książki o borach
patron portalu
Bory Dolnośląskie Towarzystwo Szprotawa
Bory Dolnośląskie Ebook
Bory Dolnośląskie Eboo
Puszcza Wiechlicka Go!
Puszcza Wiechlicka
Nawigacja
TURYSTYKA & WYCIECZKI
Puszcza Wiechlicka
Pustynia Kozłowska
Książki o borach
Tajemnice wojskowe
Tajemnice wojskowe (2)
Muzeum Szprotawa
Szprotawa - Wenecja
Wyprawa do pupy słonia
Magiczne buki
Duchy w Bramie...
Klejnot północy
Bory Dolnośląskie
Inne Bory
Gród Chrobry
Dąb Chrobry król puszczy
Bolesławiec palony
10 cudów Borów
Zdjęcia z wycieczek
Survival Bory Dolnośląskie
Zamek/Pałac Chichy
Zamek Kliczków
Przygody nad Młynówką
Pustynie w borach
Lotnisko na niby
Święte miejsca Borów
Route 11
Poczwórny most
Wyprawa do źródeł Czernej
Wyprawa do źródła Bobru
Szlak po lotnisku

HISTORIA * ZABYTKI
Archiwum Bory
Archiwalne cytaty
Intrygujące epitafium
Tajemnicza bitwa
Przepowiednia Kottera
Odnaleziona litografia
Zbombardować NY
Ziemia zakazana
Poligon Bory Dolnośląskie
Berlinka w Szprotawie?
Zamek szprotawski
Legendy Bramy Żagańskiej
Tajemniczy miecz
Miasto na prochach
Kościół widmo
Opowieści z kufra
Gród Chrobry
Otwarta krypta
Masakra w Iławie
Podkradanie historii
Legenda Borowińska
Kronika Szprotawy digital
Kronika Szprotawy Kreisa
Sprottau AK
Browar Fasold
Koszary w Szprotawie
Skarb dokumentów
Węgierskie kule
Szprotawa Matuszkiewicza
Huta zniknęła
Wały Śląskie
Żagań państwem
Bomba w Polkowiczkach
Pałac Wiechlice
Lotnisko Szprotawa
Obóz Sprottau I WŚ
Neolityczny trop
Ochra IG Farben
Poszukiwane krzyże pokutne
Historycy z Borów
Krzywa wieża
Szukaj dokumentów
Publikacje regionalne
Cyfrowy Instytut Felixa Matuszkiewicza

PRZYRODA
Pustynie w borach
Wyprawa do pupy słonia
Rez. Buczyna Szprotawska
Klejnot północy
Dąb Chrobry król puszczy
Inne Bory
Powrót wilka
Bobrowe pojezierze
Zielonkowy szał
Mamuty w Witkowie
Złoto w Bobrze
Moc drzew
Meteoprzysłowia
Złoża ochry
Motyle Pfitznera
TP Birkut
Bory leczą
Dąb Baryłka Masła
Skamieniałości
Leśne lekarstwa
Świecące drzewa
Podtapianie Witkowa

STRONY REGIONALISTYCZNE
Dziennik Szprotawski
Towarzystwo Bory
Szprotawa biega po zdrowie
Szprotawa Windsurfing FB
Miód z Borów
Encyklopedia Lubuska
Niemieckie mapy >1945
Stare mapy Śląska...
Foto by Okołotowicz
Trakt Solny
Przemków i okolice
Szlaki Wymiarki
Kolej szprotawska
Foto Chocianów
Oberża Morderców
Wojciech Jachimowicz
Traktat o Szprotawie
Noblista z Niegosławic
Małomice.org
Świętoszów
Rowerem przez Bory
Święto Grzybów
Bory pod żaglami
10 lat TBD
Encyklopedia Powiatu Żagańskiego

GMINY BORÓW DOLNOŚLĄSKICH
Przemków
Szprotawa
Małomice
Żagań
Gromadka
Bolesławiec
Osiecznica
Węgliniec
Iłowa
Wymiarki
Przewóz
Łęknica
Gozdnica
Pieńsk
Zgorzelec
Nowogrodziec
Chocianów
Chojnów
Niegosławice

LOKALNA TWÓRCZOŚĆ
Z pamiętnika bezpieki
Traktat o Szprotawie

Linki
Download
Szprotawa Meble na Wymiar Szkolne i Biurowe
Szprotawa Zoologiczno-Wędkarski Sklep
Szprotawa Tłumacz niemieckiego Małomice Niegosławice
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau
Towarzystwo Bory Dolnośląskie * Institute of Lower Silesia Forest
Towarzystwo Bory Dolnośląskie, Działalność naukowo-badawcza
KURSY i SZKOLENI ROSZM WIECHLICE
Maciej Boryna Szprotawa/Sprottau ENGLISH
muzeum Szprotawa
Muzeum Ziemi Szprotawskiej Sprottau
DWOREK zaprasza
Zajazd Dworek Szprotawa
mapa skarbów Bory ©
Bory Dolnośląskie Skarby * Tajemnice
MAŁOMICE DO EKSPLORACJI (MALLMITZ)
Maciej Boryna
Małomice do eksploracji.
Dynamit Nobel, złote monety,
warszawka i striptiz.



Pozostałości intrygujących platform,
mających służyć przechowywaniu amunicji.

Niemało jest w Polsce miejsc, w których pozostaje coś do odkrycia, ale prym pod tym względem w zgodnych opiniach wiedzie Dolny Śląsk. A to dlatego, że tu przerwano naturalny łańcuch historii, dokonano „podmiany” mieszkańców niszcząc przy tym wiele dowodów przeszłości, skazując przez to wiele wątków na leżakowanie w otchłani zapomnienia i tajemnic. Cegiełkę do całości dołożyły okoliczności II wojny światowej, z którą wiązały się wojskowe sekrety oraz nagłe i niedające się z tego powodu zarejestrować wydarzenia.
Napisano dotąd o wielu miejscowościach, niewyjaśnionych epizodach, zaginionych dobrach etc. Tym razem zaglądniemy do Małomic.


Tę niewielką cichą mieścinę odnajdujemy wciśniętą w północną rubież Borów Dolnośląskich. Administracyjnie leży w województwie Lubuskim, na jego południowej granicy. Od późnego średniowiecza przechodziła tędy granica pomiędzy Księstwem Głogowskim a Żagańskim, a życie osady skupiało się wokół stojącego nad Bobrem zamku i młyna. Okolica Małomic słynęła z bogatych złóż rudy darniowej żelaza oraz przerabiających ją hamerni. To ostatni właściciel miejscowości hrabia zu Dohna przekazał ogrom swoich włości leśnych na utworzenie słynnego poligonu wojskowego Neuhammer (Świętoszów).


Małomice w XVIII wieku z doskonale widocznym wielkim pałacem,
po którym dzisiaj nie ma widocznego śladu.

Ktoś, kto trafił już do Małomic i miał okazję pobuszować po miejskich zaułkach, ten zetknął się w nadbobrzańskim parku z dziwnymi betonowymi platformami stojącymi na wysokich słupach, a także z pozostałościami jakichś budowli przy drodze do Żelisławia i wystającymi kamieniami na dużej łące przed zalewem. Starsi mieszkańcy opowiadają o fabryce zbrojeniowej z ostatniej wojny światowej, o rozebranych po wojnie pałacach oraz złotych i srebrnych monetach znajdywanych tu i ówdzie.

Miejscowi pasjonaci historii mówią, że w czasie wojny w Mallmitz (niemiecka nazwa miejscowości) znajdowały się obozy pracy przymusowej. Ciekawostką jest, że trafiły tu transporty z mieszkańcami Warszawy i okolic po upadku Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Jeden z obozów miał znajdować się po obu stronach drogi do Żelisławia. Natomiast inny przy drodze prowadzącej na stadion miejski. Zakwaterowani w nich robotnicy zatrudnieni byli w zakładzie Dynamit Nobel AG w Małomicach oraz tutejszych zakładach wyrobów blaszanych. W tym pierwszym odlewano korpusy do bomb i granatów, które na miejscu zalewano trotylem. Gotową amunicję składowano w magazynach na zapleczu zakładu. Stąd mają pochodzić wspomniane wcześniej platformy na słupach, zlokalizowane na terenie zalewanym przez Bóbr. Także przy leżącym po sąsiedzku Trzebowie zachowały się podziemne magazyny amunicji.


Obozowa korespondencja z Mallmitz z 1945 roku.

Zawierucha wojenna zabrała miejscowości wyjątkową starówkę, w skład której wchodziły dwa pałace, kościół ewangelicki, kaplica rodowa z XIV wieku, tzw. świątynia flory, stara poczta i inne budynki. Ostała się jedynie kaplica, służąca dziś jako kościół. Pałace i inne budynki zostały doszczętnie splądrowane, spalone, a zgliszcza rozebrane. Pozostałości po budowlach rejestrują unikatowe fotografie z lat 60-tych minionego wieku. A dodać trzeba, że główny pałac stał na miejscu wcześniejszego zamku i swym wyglądem przypominał wytworną rezydencję Lobkowitzów w Żaganiu.
Z imienia i nazwiska nikt się nie przyzna, ale potwierdzi że przy rozbiórce pałaców, kopaniu małych stawów oraz w miejscach do których wywieziono gruz, znajdywano złote i srebrne monety. Nawet ostatnimi czasy.
Informatory wzmiankują starą kryptę grobową z nawet późnośredniowiecznymi epitafiami szlacheckimi, zlokalizowaną pod ocalałą kaplicą. Wejście do niej jak na razie jest zamurowane.


Pałac w Małomicach na pocz. XX wieku.

Niedawno pojawiła się propozycja, by odkopać zamkowe fundamenty i urządzić na ich bazie muzeum pod chmurką. Pomysł dobry, a jego realizacja nie jest droga. Podobne placówki cieszą się dużym zainteresowaniem. Do dawnych piwnic i lochów schodzi się po specjalnie zbudowanych schodach, a przed wpadnięciem do odkrywki chronią solidne poręcze okalające teren wykopalisk. Całość wieńczą tablice informacyjne oraz ławy i stoły odpoczynkowe. Atrakcja dla turystów, promocja dla gminy, a dla szkół ścieżka edukacji regionalnej. Dzięki takim wykopaliskom bez wątpienia będzie można pozyskać cenne pamiątki dla ogołoconych z zabytków Małomic i zdobyć nowe bezcenne informacje o dziejach okolicy. Przecież to tuż obok, w Szprotawie Chrobry posiadał graniczny fort, w którym gościł cesarza rzymskiego Ottona III, co dowodzi istnienia starego szlaku komunikacyjnego. To właśnie w okolicy Małomic znajdują się słabo poznane stanowiska archeologiczne z okresu wpływów rzymskich i najstarsze w regionie stanowiska metalurgii żelaza.
Przez rzetelność należy jeszcze wspomnieć o najdłuższym zabytku archeologicznym w Polsce, tj. o intrygujących Wałach Śląskich, których odcinek przebiega przez teren tejże borowej gminy.
Mała, spokojna, niepozorna mieścina, a skrywa tak wiele i jeszcze nikt nie rozebrał jej dziejów na czynniki pierwsze.


Pod pozostałościami huty zalegają kamienne pamiątki
ze starszych epok.

Małomice zasłynęły swojego czasu w okresie powojennym. W ramach akcji osiedleńczej trafiły tu transporty mieszkańców Warszawy i okolic, a wraz z nimi wielkomiejskie aspiracje. W czasach PRL w całym województwie tylko w Małomicach funkcjonował iście warszawski lokal. A jakże - ze striptizem… - Jak dumnie wspominają starsi małomiczanie. W soboty zjeżdżali tu wysocy dygnitarze partyjni. - Któż nie znał naszej „Halinki”?

Maciej Boryna
Tekst objęty prawami autorskimi.

Skorzystano:

M.Boryna „Małomice na rubieży Borów Dolnośląskich”, 2008.
O książkę należy pytać bezpośrednio u burmistrza Małomic, powołując się na informację na naszym portalu.


ZOBACZ GDZIE STAŁ PAŁAC W MAŁOMICACH
I LOKALIZACJĘ PLATFORM



Małomice (Mallmitz), lokalizacje obiektów auf einer größeren Karte anzeigen




Zobacz także:
Książka o ziemi małomickiej
Małomice w Borach Dolnośląskich - Ebook

Chcesz zwiedzić tę okolicę?
Praktyczna mapa Borów Dolnośląskich
Ostatnie Artykuły
Poniemiecki cmentarz...
Puszcza Wiechlicka o...
Odkrycie w Wiechlicach
Kurs przewodników po...
Wiechlice na rubieży...
Pustynia Kozłowska
Pustynia Kozłowska Bory Dolnośląskie
kajakiem po borach
Kajakiem po Szprotawie
bunkry w borach
Bunkry Bory Dolnośląskie
Park Drogowskazów
SZPROTAWSKI PARK KAMIENNYCH DROGOWSKAZÓW Sprottau
BORY TV!
TV Bory Dolnośląskie Szprotawa
dąb Chrobry
Dąb Chrobry Szprotawa Sprottau
publikacje regionalne
Bory Dolnośląskie Publikacje
Zakłady Usługowe Zachód (usługi komunalne)
Zakłady Usługowe Zachód
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 55
Nieaktywowany Użytkownik: 1223
Najnowszy Użytkownik: marcin90
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | okazjanazakupy.pl