SZPROTAWSKI PARK KAMIENNYCH DROGOWSKAZÓW
Dodane przez borynam dnia Sierpień 27 2012 14:37:18
Szprotawski Park
Kamiennych Drogowskazów



Szkolna wyprawa przy starym drogowskazie (Nowa Kopernia).

Bez wątpienia niejeden z nas spacerując po okolicy natknął się na sponiewierany przez czas i ukryty w zaroślach kamień, na którym ktoś jakby wyrył jakieś napisy, ale mchy i naloty mineralne utrudniają odczytanie inskrypcji. Po oczyszczeniu trawą lub kijem okazuje się, że ów kamień to zabytkowy drogowskaz. Z racji takiego a nie innego biegu historii, stare drogowskazy w województwach dolnośląskim i w sporej części lubuskiego są zapisane w języku niemieckim, co jeszcze bardziej intryguje ich odkrywców.

W okolicy Szprotawy spotykamy ich niemało, a w pobliskiej wsi Wiechlice jest ich całe zagłębie. Najsłynniejsze są jednak odnowione przez TBD dwa stojące obok siebie artefakty spod Nowej Koperni, wskazujące drogi do Bobrowic i Koberbrunn, z podaniem odległości w milach. Dziś stanowią jedną z atrakcji szlaku turystycznego, tj. popularnej Pętli Bobrowickiej. Pozostałe pojedyncze egzemplarze kryją się prawie w każdej wsi, a niekiedy przy zapomnianych leśnych traktach. Wszystkich zachowanych na pewno jeszcze nie znamy.


Przy pracy kustosz szprotawskiego muzeum Krzysztofa Danielkowska,
asystuje jej Aniela Cichalewska - wiceszefowa muzealnego archiwum
(Henryków).

Stare kamienne drogowskazy zyskują na znaczeniu nie tylko ze względu na swój wiek, ale co im niejako z natury przypisane ukazują nam rozplanowanie dawnych istotnych przynajmniej dla regionu szlaków komunikacyjnych. Choć znane nam egzemplarze stanęły na skrzyżowaniach z początkiem XIX wieku, to jednak odzwierciedlają stosunki drogowe ze starszych czasów. Dziś już nikt nie pamięta, że np. ze Szprotawy spod Bramy Żagańskiej wychodziła droga handlowa w kierunku Zgorzelca wiodąca przez środek obecnego poligonu wojskowego albo że Wiechlice odgrywały kiedyś rolę w komunikacji pomiędzy Szprotawą a Głogowem, Kożuchowem i Nową Solą. Stan ten potwierdzają również archiwalne mapy.

Pierwszej inwentaryzacji zabytków sztuki drogowej na terenie gminy Szprotawa dokonali w 2002 roku społeczni opiekunowie zabytków z Towarzystwa Bory Dolnośląskie w osobach Krzysztofy Danielkowskiej i autora niniejszego artykułu. Odszukiwanie, odszyfrowywanie i odnawianie starych drogowskazów to naprawdę niezła przygoda turystyczno-historyczna. Dla przykładu w lesie pod Wiechlicami przy drogowskazie „do Głogowa” (oryg. „nach Glogau”) trzeba było spędzić cały dzień, aby z pomocą szpadla i samochodu ustawić go w pierwotnej pozycji. Rejestr ponad 20 kamieni trafił do wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz szprotawskiego magistratu. Uzupełnić należy, że każdy z zabytków został sfotografowany i oznakowany. To akurat bardzo się przydało, kiedy wiosną 2007 roku stwierdzono nagłe zniknięcie dwóch artefaktów z Wiechlic. Dzięki fotografiom z rejestru i wzorowej współpracy z mediami zguby odzyskano w przeciągu paru dni. To była sensacja. Podobnież Ireneusz Ganczar z Siecieborzyc ze szpadlem w ręku bronił pięknego drogowskazu stojącego przy jego posesji, kiedy ten próbowano zrabować z użyciem dźwigu w biały dzień. Trzeba jeszcze dodać, że kilka kamieni samodzielnie odnowił regionalista Krzysztof Wachowiak. A zupełnie niedawno, w maju br. został przez działaczy TBD wydobyty z rowu i zrewitalizowany drogowskaz w Henrykowie.


Ustawianie na pasach drogowskazu pod Wiechlicami (2002).
Na zdjęciu M.Boryna.

Na wniosek autora artykułu władze TBD oraz dyrekcja Muzeum Ziemi Szprotawskiej na specjalnym spotkaniu w dniu 22 sierpnia br., poświęconemu właśnie opisywanym kamiennym bohaterom, podjęli uchwałę że owe wyjątkowe szprotawskie zgrupowanie będzie odtąd tzw. produktem turystycznym i jednocześnie obiektem edukacji regionalnej, zwanym w materiałach informacyjno-promocyjnych „Szprotawskim Parkiem Kamiennych Drogowskazów”. To element naszego lokalnego dziedzictwa kulturowego, o które należy dbać i które powinno nam służyć. Wszystkie drogowskazy trafią do map turystycznych i zostaną ogólnie opracowane. Do tego oferowana będzie ścieżka edukacyjna obejmująca obszar największej koncentracji tychże zabytków. A do lokalnych władz samorządowych oraz zarządców dróg apeluje się o objęcie opisywanych pamiątek historii należną im troską i opieką, niektóre bowiem zostały poprzestawiane wskutek inwestycji ziemnych albo „schowały się” za dzikimi krzewami.


Autor artykułu:
Maciej Boryna


Nieoznakowany szlak turystyczny
Hotel "Chrobry" - Park Drogowskazów



Pokaż Szlak turystyczny Hotel "Chrobry" - Park Drogowskazów na większej mapie