BORY DOLNOŚLĄSKIE, PALEONTOLOGIA: MAMUTY W WITKOWIE
Dodane przez borynam dnia Wrzesień 25 2010 18:03:57
Witków, Lubuskie
MAMUTY w WITKOWIE


Grzyby, jagody, miód, wino, wędliny, też bunkry, stare kopalnie… z Borów Dolnośląskich. To już znamy. To już pewien utarty standard. Ale kości mamuta i innych prehistorycznych zwierząt tutaj?

Witków to zwyczajna wieś położona w północnej części gminy Szprotawa. Owszem, znana. - Pasjonatom historii i architektury militarnej, bo to tu znajduje się jedna z niewielu w Polsce zachowanych średniowiecznych warownych wież mieszkalnych. Do tego wczesnogotycki kamienny kościółek, fragment legendarnych Wałów Śląskich. Z lokalnych atrakcji turystycznych chyba nic więcej nie przykuwa uwagi. No może jeszcze poniemiecki budynek dawnej wiejskiej stacyjki kolejowej na nieczynnej trasie relacji Szprotawa – Zielona Góra.
Ale okazuje się, że Witków skrywa jeszcze jedną – przyrodniczą tajemnicę. Tajemnicę w dosłownym znaczeniu.

Doktor medycyny Robert Göppert, w zasadzie człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach i zdolnościach, urodził się w 1800 roku w Szprotawie (Sprottau) jako syn aptekarza. W świecie nauki zasłynął przede wszystkim jako wybitny paleobotanik i jeden z prekursorów tej dziedziny. Dyrektorował ogrodowi botanicznemu we Wrocławiu. Tam zmarł w 1884 roku. Jeszcze jako młodzieniec (27 lat) pewnego dnia znalazł się w Witkowie. I tam dokonał wielkiego w skali regionu odkrycia paleontologicznego, choć w tamtych czasach dla tubylców było ono zupełnie nie do pojęcia. Wrodzona żyłka poszukiwacza kazała mu zerknąć do ziemnych wyrobisk znajdujących się na wiejskiej łące. Znalazł w nich wiele skamieniałych kości. Wedle ówczesnej wiedzy przyporządkowano je mamutom (włochatym) i olbrzymich rozmiarów przodkom dzisiejszych wołów. Kości zalegały w pokładzie szarego wapna na głębokości ok. 10-12 stóp, skrytego pod warstwą sosnowo-leszczynowego torfu. Do tego setki skamieniałych muszli. To niewątpliwe wielki skarb przyrody.


Przykładowe paleowykopaliska (USA).

Mamuty należą do rodzaju trąbowców wymarłych pod koniec ostatniej epoki lodowej (ok. 10 tys. lat temu), u schyłku plejstocenu. Zwierzęta te zamieszkiwały rozległe obszary Europy, Ameryki Północnej i północnej Azji. Uformowanie geologiczne odkrytych stanowisk w Witkowie pochodzi z czasów ostatniego wielkiego potopu wywołanego tu topnieniem wielkiego lodowca.
Najczęściej pod pojęciem mamuta rozumie się wymarłego pod koniec ostatniej epoki lodowcowej mamuta włochatego (zw. też mamutem właściwym), choć większość gatunków mamutów nie posiadała owłosienia. Snute są nawet plany sklonowania mamuta. Materiał genetyczny miałby być uzyskany z osobników wydobytych z wiecznej zmarzliny. Sklonowany mamut mógłby urodzić się ze słonicy.


Autor na polach Witkowa gm. Szprotawa (fot. K.Danielkowska 2010)

Od czasów słynnego Göpperta nikt potem w Witkowie nie pochwalił się podobnym znaleziskiem, choć stanowiska nie zostały doszczętnie „wyczyszczone” ze skamieniałych pamiątek. Z reguły trzeba mieć pewne doświadczenie i wprawne oko, by odróżnić tradycyjny kamień od paleontologicznego artefaktu. No i w ogóle trzeba wiedzieć, że tu można spodziewać się takich znalezisk, a dotąd szczęśliwy traf Göpperta pozostał zapomniany. Warto więc czasem podczas spaceru poprzebierać na polu hałdy kamieni. Zapewne obecni mieszkańcy Witkowa nie spodziewali się takich fantów w swojej okolicy. Nie wolno zapomnieć, że w przypadku takich znalezisk należy postępować tak jak przy odkryciach archeologicznych i zgłaszać je wojewódzkim konserwatorom zabytków, muzeom.


Tę skamieniałą muszlę łatwo w terenie przeoczyć.

Autor artykułu: Maciej Boryna
Tekst objęty prawami autorskimi.
borynam@interia.pl
Skorzystano: Archiv für die gesamte Naturlehre (Kastner, Nürnberg 1828).
Tłumaczenie z języka niemieckiego: autor.


Czytaj także:
Co podtapia Witków?
Neolityczny trop w Borach Dolnośląskich
Odkryto Wały Śląskie "Witków-Borowina"

Inne artykuły związane z R.Göppertem ze Szprotawy:
Pioruny wlatują przez okna

Chcesz zwiedzić tę okolicę:
Mapa Borów Dolnośląskich

Więcej o Borach północnych
Encyklopedia Ziemi Szprotawskiej i Żagańskiej

Zobacz gdzie leży Witków


Wyświetl większą mapę